ΟΙ ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΉΣ ΑΛΛΑΓΉΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΈΡΕΙΑΣ ΗΠΕΊΡΟΥ

Εισαγωγή

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πραγματοποιούνται ανάλογα με την γεωγραφική περιοχή, τις συνιστώσες του φαινομένου, το χρονικό διάστημα εμφάνισης τους, το διασυνοριακό χαρακτήρα τους καθώς και από την αλληλεπίδραση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στο περιβάλλον. Η αλληλεπίδραση ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στον αέρα και στον θαλάσσιο στον χώρο της Ελληνικής επικράτειας και συγκεκριμένα στην περιφερειακή ενότητα της Ηπείρου μελετήθηκαν μέσω των ΣΓΠ και των site Copernicus και Emodnet. Μια απ’τις δραστηριότητες αυτές είναι η έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων μέσω γεωτρήσεων και χρήση των ‘airguns’, που επιδρούν στην βιοποικιλότητα και στο θαλάσσιο οικοσύστημα, καθώς οδηγούν τα θαλάσσια είδη σε αφανισμό. Επιπλέον αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης στην περιοχή είναι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας που έχει ως επίπτωση την διάβρωση, η οποία φέρει κίνδυνο στα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς. Σύμφωνα με την Unesco συνδέονται με την πρόβλεψη και διαχείριση των επιπτώσεων κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά, με σκοπό την προστασία της.

Σκοπός

Σκοπός της εργασίας η δημιουργία χάρτη με την περιοχή μελέτης, ώστε να αναδειχθούν οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής (άνοδος στάθμης, επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα) στην πολιτιστική κληρονομιά (φάροι, προστατευόμενες περιοχές). Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του χάρτη είναι διανυσματικά αρχεία τα οποία προέρχονται απ’ το Emodnet.

Στόχοι:

  • Αναζήτηση διαθέσιμων δεδομένων σε διαδικτυακές πηγές
  • Αναγνώριση και χαρτογραφική αναπαράσταση κλιματικών επιπτώσεων στην πολιτιστική κληρονομιά (φάροι, προστατευόμενες περιοχές) της Π.Ε Ηπείρου

Περιοχή Μελέτης

Η Π.Ε Ηπείρου βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας. Δυτικά βρέχεται από το Ιόνιο Πέλαγος, ανατολικά συνορεύει με την Μακεδονία και τη Θεσσαλία και νότια εκτείνεται μέχρι τον Αμβρακικό κόλπο και την Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας. Αποτελείται από τις Π.Ε.Άρτας, Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων και Πρέβεζας.

Εικόνα 1: Χάρτης με το φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής μελέτης

Δημογραφικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά:

  • Πληθυσμός 620.545 κάτοικοι (απογραφή 2011)
  • Χερσαια εκταση 9.153 τ.χλμ
  • Θαλάσσια εκταση 18487 τ.χλμ
  • Μήκος ακτογραμμής 1.500 χλμ

Η Π.Ε. Ηπείρου έχει συνολικό πληθυσμό 620.545 κατοίκους. Επιπλέον σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία παρατηρείται ότι το εμβαδό της θαλάσσιας έκτασης της περιοχής μελέτης είναι περίπου διπλάσια από αυτή της χερσαίας. Επίσης, ο αριθμός των φάρων είναι 3, (1 ακτη, 2 θάλασσα) και οι περιοχές γεωτρήσεων 2.

Επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής της περιοχής μελέτης είναι η μείωση στην αγροτική παραγωγή και στο δασικό περιβάλλον, η μείωση ταχύτητας ανέμου, η αύξηση ξηρασίας και μείωση βροχόπτωσης, η άνοδος στάθμης της θάλασσας, οι επιδράσεις στη βιοποικιλότητα και οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Επιπλέον, αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν την οικονομία, το φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής.

Πιο συγκεκριμένα μια απ’ της ανθρώπινες δραστηριότητες που μελετήθηκε είναι η έρευνα για εξόρυξη υδρογονανθράκων.Η πιθανότητα εξευρεσης κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στο βόρειο Ιόνιο, είναι πιθανόν να αναδείξει την ανάγκη χρήσης κάποιου τμήματος του παράκτιου χώρου για την κάλυψη αυτής της δραστηριότητας, αλλά και να προκαλέσει επίπτωσεις στα θαλάσσια θηλαστικά και στα απειλούμενα είδη. Αυτό μπορεί να συμβεί λόγω της χρήσης airgun (πηγή ήχου που λειτουργεί με συμπιεσμένο αέρα και ρυμουλκείται συνήθως από ενα σκαφος) να προκαλέσει ακουστικό τραύμα και κατ’επέκταση αφανισμό των ειδών. Όσον αφορά την δημιουργία και αποσυναρμολόγηση των εγκαταστάσεων των γεωτρήσεων μπορεί να προκληθούν βλάβες στο οικοσύστημα και πιθανός θάνατος σε θαλάσσια θηλαστικά (συμπεριλαμβανομενων ειδών υπό εξαφάνιση) όταν πρόκειται για αποσυναρμολόγηση των εγκαταστάσεων από τη χρήση εκρηκτικών υλών.

Στη συνέχεια ακολούθησε έρευνα των φάρων (μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς) της περιοχής μελέτης, καθώς κινδυνεύουν λόγω πιθανών κλιματικών αλλαγών, όπου στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας με την οποία παρατηρείται το φαινόμενο της διάβρωσης των ακτών. Στο ελληνικό φαρικό δίκτυο συνολικά υπάρχουν 120 πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι, οι οποίοι κατασκευάστηκαν στα τέλη του 19ου με αρχές 20ου αιώνα. Αποτελούν παραδοσιακά μνημεία και προστατεύονται απ’ το Ν. 3028/02 <<Για την προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής κληρονομιάς>> και τον Ν.2039/92 <<περί Κύρωσης της Σύμβασης για την Προστασία της Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς της Ευρώπης>>. Στην περιοχή της Π.Ε. Ηπείρου υπάρχουν 3 απ’αυτούς, επομένως συγκριτικά με τον αριθμό τους στον Ελλαδικό χώρο, η πυκνότητά τους είναι 2,5%.

,

Κατηγορίες δεδομένων EMODNET

  • Human activities
  • Biology
  • Chemistry
  • Physics
  • Bathymetry
  • Seabed habitats

Δείκτες COPERNICUS

  • Διοξείδιο του άνθρακα
  • Οξυγόνο
  • Θερμοκρασία
  • Υψος της θαλάσσιας επιφάνειας
  • Αλατότητα
  • Άνεμος

Εργαλεία ΣΓΠ

Αρχικά τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του χάρτη είναι διανυσματικά, σημειακά (φάροι, γεωτρήσεις), γραμμικά (ακτογραμμή) και επιφανειακά(χερσαία έκταση, θαλάσσια έκταση, προστατευόμενες περιοχές), τα οποία προέρχονται απ’ το WFS link του Emodnet. Η συσκευή που χρησιμοποιήθηκε είναι ο η/υ για την επεξεργασία των δεδομένων, στο λογισμικό QGIS. Ακολούθησε κατάλληλη επεξεργασία όσον αφορά τον συμβολισμό, το πλήθος και το μέγεθος τους και αποθηκεύτηκαν ως shapefiles στο σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ ’87. Με στόχο να είναι ευανάγνωστα στο ευρύ κοινό.

Τα εργαλέια που χρησιμοποίηθηκαν είναι:

  • Clip (αποκοπή δεδομένων της περιοχή μελέτης )
  • Buffer και Difference (δημιουργία θαλάσσιας έκτασης)

Σύνοψη αποτελεσμάτων:

  • Κατάλληλη επιλογή και επεξεργασία δεδομένων της περιοχής
  • Χαρτογραφική αναπαράσταση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην παράκτια πολιτιστική κληρονομιά
  • Λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας παρατηρείται το φαινόμενο της διάβρωσης, το οποίο συσχετίζεται με τους φάρους.
  • Λόγω των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων (γεωτρήσεις,airguns) παρατηρούνται επιπτώσεις στην βιοποικιλότητα, οι οποίες συσχετίζονται με τις Προστατευόμενες περιοχές

Πηγές:

https://www.php.gov.gr/images/stories/pespka/Ekthesi_1i_Ergasion.pdf

http://www.faroi.com/list_gr.htm

https://www.greekhydrocarbons.gr/pdfs/BlockDocuments/%CE%A3%CE%9C%CE%A0%CE%95_%CE%99%CE%9F%CE%9D%CE%99%CE%9F%CE%A5.pdf

http://www.ekeo.gr/

https://emodnet.ec.europa.eu

https://www.copernicus.eu/

https://www.statistics.gr

http://greenagenda.gr

https://geodata.gov.gr/