ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΟΥ ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΕΙ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της υπερκατανάλωσης προϊόντων του πρωτογενή τομέα, της αλόγιστης εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και την αύξηση του πληθυσμού της γης, υποβαθμίστηκε το φυσικό περιβάλλον και έγινε μεταβολή του παγκοσμίου κλίματος, προκαλώντας την λεγόμενη κλιματική αλλαγή. Λόγω της ύπαρξης πολυπλοκότητας στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ φυσικών και κοινωνικών συστημάτων και του κλιματικού συστήματος, δεν είναι εύκολο να εκτιμηθούν και να περιγραφούν πλήρως και άμεσα οι επιπτώσεις από μια κλιματική αλλαγή. Στην παρούσα εργασία λοιπόν, αναλύονται οι επιπτώσεις αυτές για το παράκτιο φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα της Περιφέρεια της Πελοποννήσου  και μέσω των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφορίων (GIS), αποδίδονται οι  θέσεις ιδιαίτερης περιβαλλοντικής ή πολιτιστικής σημασίας της Περιφέρειας οι οποίες βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι παραπάνω διαδικασίες θα οδηγήσουν στη δημιουργία ενός διαδικτυακού χάρτη για το σύνολο του παράκτιου φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος που εντοπίστηκε, προσφέροντας ένα μέσο ενημέρωσης των πολιτών. Παράλληλα, ένας συγκεντρωτικός πίνακας με τις πιθανές επιπτώσεις που αναγνωρίστηκαν, θα υποστηρίξει τους αρμόδιους φορείς στη λήψη αποφάσεων για μέτρα προστασίας στις εντοπισμένες θέσεις.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η εξέλιξη του κλίματος σε παγκόσμιο επίπεδο, που περιγράφεται πλέον και ως κλιματική κρίση, επηρεάζει τόσο την οικονομία όσο και το φυσικό ή το πολιτιστικό απόθεμα ενός τόπου διαπερνώντας τα όποια διοικητικά (διεθνή ή εθνικά) όρια. Η UNESCO, ήδη από το 2007, τονίζει την ανάγκη διεπιστημονικής προσέγγισης για την πρόβλεψη και διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά. Η Ελλάδα, καθώς είναι μια χώρα η οποία το μεγαλύτερο μέρος της περικλείεται από θάλασσα, είναι επόμενο η κλιματική αυτή κρίση να έχει μεγάλο αντίκτυπο στο παράκτιο φυσικό και πολιτιστικό της απόθεμα, το οποίο εκτός από όλα τα άλλα έχει αποτελέσει διαχρονικά το φυσικό πεδίο για τις ανθρώπινες δραστηριότητες των κατοίκων. Στο πλαίσιο του μαθήματος με τίτλο «Εφαρμογές Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών» για την φετινή χρονιά (2021-22), ανατέθηκε η διεκπεραίωση εργασίας με θέμα τους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή για το παράκτιο φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα των περιφερειών της ελληνικής επικράτειας και σκοπό την μελέτη της ανθεκτικότητας που παρουσιάζει το απόθεμα αυτό στους εν λόγω κινδύνους. Στόχοι της εργασίας είναι οι εξής:

  • Η χαρτογραφική αναπαράσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής μελέτης. ( φάροι, περιοχές natura).
  • Η καταγραφή των πιθανών επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή στην περιοχή μελέτης.
  • Η καταγραφή των χαρακτηριστικών πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής που επηρεάζονται από τις εν λόγω επιπτώσεις και η δημιουργία ενός αντίστοιχου χάρτη.
  • Η αναγνώριση των διαθέσιμων δεδομένων που υπάρχουν για τα κλιματικά στοιχεία της περιοχής.

Για τους σκοπούς της εργασίας, πραγματοποιήθηκε μια εκτενής έρευνα που αφορούσε τους φάρους και τις περιοχές natura της Περιφέρειας. Τα παραπάνω στοιχεία επιλέχθηκαν καθώς και τα δύο αποτελούν στοιχεία ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και πολιτιστικής σημασίας τα οποία πιθανόν να κινδυνέψουν να αλλοιωθούν λόγω της κλιματικής κρίσης στην περιοχή  και επιπλέον υπήρχαν τα αντίστοιχα δεδομένα για την εισαγωγή τους στο qgis.

2. ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ

2.1.   Γενικά

Στην παρούσα εργασία περιοχή μελέτης αποτελεί η Περιφέρεια Πελοποννήσου. Η υπό μελέτη Περιφέρεια είναι μία από τις δεκατρείς Περιφέρειες της Ελλάδας. Περιλαμβάνει τους νομούς Αρκαδίας, Αργολίδας, Κορινθίας, Λακωνίας και Μεσσηνίας. Οι νομοί Αχαΐας και Ηλείας παρ’ όλο που βρίσκονται στην Πελοπόννησο, ανήκουν στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Έδρα της Περιφέρειας είναι η Τρίπολη και μεγαλύτερη πόλη η Καλαμάτα. Η Περιφέρεια διαθέτει αρκετά υψηλό κεφάλαιο στον τομέα της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς. Χαρακτηρίζεται εν γένει από πλήθος μνημείων ιστορικού, αρχαιολογικού και θρησκευτικού ενδιαφέροντος, ενώ υπάρχουν πολλά Μουσεία και Αρχαιολογικές Συλλογές. Αξίζει να σημειωθεί, ότι στην Περιφέρεια Πελοποννήσου υπάρχουν σημαντικοί τοπικοί πόροι άυλης πολιτιστικής κληρονομίας, αλλά και παραδοσιακοί οικισμοί.

Εικόνα 1: Χάρτης Π. Πελοποννήσου

2.2. Στοιχεία Περιφέρειας

H συγκεκριμένη περιφέρεια είναι μια από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 577.903 κάτοικους. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου διαθέτει μεγάλο μήκος ακτογραμμής σε σχέση με άλλες Περιφέρειες της χώρας, με μεγάλο αριθμό φυσικών λιμένων και παραλιών κολύμβησης. Ειδικότερα, το μήκος της ακτογραμμής της υπολογίζεται στα 1.639,74 χλμ. Επιπλέον, η χερσαία έκταση της καλύπτει περίπου  21.439 τετρ. Χλμ. , ενώ η θαλάσσια έκτασή της είναι 10.471 τετρ. Χλμ.

2.3. Το κλίμα σήμερα

Το κλίμα της Περιφέρειας Πελοποννήσου έχει σε γενικές γραμμές τα χαρακτηριστικά του Μεσογειακού κλίματος, δηλαδή ήπιους και βροχερότερους χειμώνες στα δυτικά και θερμά και ξηρά καλοκαίρια με μεγάλη ηλιοφάνεια. Το καλοκαίρι έχει μεγάλη διάρκεια, από το τέλος Μαΐου έως τις αρχές Οκτωβρίου, και είναι πολύ θερμό και ξηρό. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, η θερμοκρασία μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει μερικές μέρες τους 40°C. Κατά τους φθινοπωρινούς μήνες οι βροχοπτώσεις είναι πολύ πιο συχνές στη δυτική Πελοπόννησο, παρά στην ανατολική. Το έντονο τοπογραφικό ανάγλυφο της Περιφέρειας Πελοποννήσου σε συνδυασμό και με την εκτεταμένη ακτογραμμή συμβάλει στη εμφάνιση μεγάλου εύρους τιμών όσον αφορά τα κύρια μετεωρολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ) , σε ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου με χαμηλό υψόμετρο καταγράφονται κάποιες από τις υψηλότερες θερμοκρασίες του αέρα στην Ελλάδα. Η μέση μέγιστη ετήσια θερμοκρασία σε πολλές περιοχές της Περιφέρειας ξεπερνά τους 22°C (Σχήμα 1). Αντίστοιχα η μέση ελάχιστη ετήσια θερμοκρασία στις κορυφές ορισμένων ορέων της Πελοποννήσου (πχ. Κυλλήνη και Αροάνια) είναι μικρότερη από -2°C (Σχήμα 2).

Σχήμα 1: Μέση ετήσια θερμοκρασία (1971-2000)

Σχήμα 2: Μέση ελάχιστη θερμοκρασία (1971-2000)

3. GIS / ΣΓΠ

Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση της εργασίας και για την δημιουργία ενός προσιτού και κατανοητού αποτελέσματος είναι γεωχωρικού τύπου που αφορούν τις θέσεις ιδιαίτερης περιβαλλοντικής ή πολιτιστικής σημασίας για την περιοχή και λήφθηκαν από ανοιχτές πηγές όπως είναι η ιστοσελίδα του emodnet, copernicus, και geodata. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα των φάρων που υπάρχουν στην περιοχή καθώς και οι περιοχές NATURA. Όλη αυτή η διαδικασία έγινε με την χρήση ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή  και του λογισμικού QGIS. Τα αποτελέσματα της εργασίας μπορούν να αξιοποιηθούν είτε από μη εξειδικευμένο κοινό για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σχετικά με το θέμα, είτε από κοινό με επιστημονική κατάρτιση και γνώση του αντικειμένου μελέτης και από ειδικούς φορείς διαχείρισης, για την διευκόλυνση λήψης αποφάσεων.

4. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

4.1. Επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής

Αρχικά, για την καλύτερη προσέγγιση όλου του θέματος έγινε μια έρευνα σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην περιφέρεια της Πελοποννήσου, όπως αυτές περιγράφονται από το World Heritage Centre της UNESCO και μέσω των δεδομένων και των δεικτών που προσφέρουν οι σελίδες emodnet και Copernicus. Από την παραπάνω έρευνα προέκυψε πως η Πελοπόννησος λόγω και της τοποθεσίας, οι πιθανές επιπτώσεις που θα αντιμετωπίσει είναι οι εξής:

  • Αλλαγή στο φυσικό τοπίο/αύξηση ξηρασίας
  • Επιπτώσεις στην βιοποικιλότητα
  • Επιπτώσεις στον τουρισμό και στην οικονομία
  • Μείωση βροχοπτώσεων και υδάτινων πόρων – Μείωση εδαφικής υγρασίας
  • Αύξηση θερμοκρασίας και στάθμη της θάλασσας
  • Αύξηση φυσικών καταστροφών (πλημμύρες και πυρκαγιές)
  • Διάβρωση εδάφους-ερημοποίηση

Ακολουθεί ανάλυση των παραπάνω.

Μεταβολή στάθμης της θάλασσας

Η άνοδος της παγκόσμιας μέσης τιμής της στάθμης της θάλασσας έχει διαπιστωθεί από το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα μέσω μετρήσεων με παλιρροιογράφους και δορυφορική υψομετρία. Ο ρυθμός ανόδου της μέσης στάθμης της θάλασσας είναι της τάξεως των 1,8 χλστ./έτος, ωστόσο δορυφορικές μετρήσεις των τελευταίων 15 χρόνων καταδεικνύουν επιτάχυνση αυτού του ρυθμού στα 3 χλστ./έτος, εξ αιτίας της  επιβαρυντικής επίδρασης των αερίων του θερμοκηπίου στην αύξηση της θερμοκρασίας και την μείωση των παγετώνων. Το γεγονός αυτό φαίνεται να επηρεάζει με αυξητικό τρόπο και την μέση στάθμη της θάλασσας για την Περιφέρεια της Πελοποννήσου, για την οποία οι προβλέψεις σύμφωνα με την Μελέτη της ΕΜΕΚΑ (2011) είναι αύξηση περίπου 1 µέτρο/χίλια χρόνια (1mm/y) για τα τελευταία 6 χιλιάδες χρόνια. Οι επιπτώσεις που προκαλούν τα φαινόμενα ανόδου της θάλασσας καθορίζονται βάσει της συνολικής επιφάνειας των παράκτιων περιοχών που κατακλύζονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να πλήττοντας παραλίες τουριστικής χρήσης, κατοικίες, οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα, εκτάσεις φυτικής και ζωικής παραγωγής (φυσικής ή ανθρωπογενούς φύσεως), ιχθυοκαλλιέργειες, κ.λπ. Συγκεκριμένα, η  Περιφέρεια Πελοποννήσου φαίνεται να παρουσιάζει έναν σημαντικό βαθμό διάβρωσης των ακτών με ποσοστό 26,3%, ο οποίος βέβαια παραμένει κάτω από τον μέσο όρο διάβρωσης του συνόλου των ακτών της ελληνικής επικράτειας.

Πυρκαγιές

Η Περιφέρεια Πελοποννήσου είναι μια από τις πιο συχνά πληττόμενες περιοχές της Ελλάδας όσον αφορά το φαινόμενο των πυρκαγιών. Μάλιστα οι πυρκαγιές σε αυτή την περιοχή είναι ιδιαίτερα ισχυρές. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου προσβάλλεται από πυρκαγιές κυρίως λόγω των ισχυρών βορείων ανέμων που επικρατούν στην περιοχή κατά τους θερινούς θερμούς μήνες, των υψηλών θερμοκρασιών σε συνδυασμό με το χαμηλό ποσοστό υγρασίας, καθώς και λόγω των εκτεταμένων δασικών εκτάσεων. Ωστόσο, ένας από τους βασικούς παράγοντες που εντείνει το φαινόμενο αυτό είναι η κλιματική αλλαγή η οποία επιφέρει αύξηση των περιόδων του καύσωνα και των μεγάλων ξηρασιών. Οι μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων χρόνων κατέστρεψαν δασική βλάστηση και βοσκότοπους και είχαν δυσμενείς επιδράσεις στα οικοσυστήματα της περιοχής. Επιπλέον από τις πυρκαγιές πλήττεται σημαντικά και ο τομέας του τουρισμού, καθώς το φυσικό τοπίο σε περιοχές της Περιφέρειας πριν την πυρκαγιά αποτελούσε πόλο έλξης για τους επισκέπτες. Επισημαίνεται επίσης, ότι οι μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων χρόνων οδήγησαν σε πλημμύρες και κατολισθήσεις εδαφών στις καμένες περιοχές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι φονικές πυρκαγιές του 2007, οι οποίες επεκτάθηκαν σε μεγάλο τμήμα της Περιφερείας ενώ τα σύννεφα του καπνού κάλυψαν εκτεταμένα τμήματα της Μεσογείου φτάνοντας μέχρι και τις ακτές της Αφρικής.

Διάβρωση εδάφους-ερημοποίηση

Το έδαφος αποτελεί θεμελιώδες συστατικό στοιχείο του γήινου περιβάλλοντος και για το λόγο αυτό η κατάσταση της διατήρησής του καθορίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. Το έδαφος, αν και θεωρείται ανανεώσιμος φυσικός πόρος, αναγεννιέται με πολύ βραδύ ρυθμό. Η χώρα μας συγκαταλέγεται στις χώρες που πλήττονται από το φαινόμενο της ερημοποίησης  ως συνδυασμένο αποτέλεσμα των βιογεωκλιματικών χαρακτηριστικών της, της υπερεκμετάλλευσης των φυσικών της πόρων και της κλιματικής αλλαγής. Μια από τις περιοχές υψηλού κινδύνου ερημοποίησης είναι το μεγαλύτερο μέρος της Περιφέρειας, κυρίως η Ανατολική Πελοπόννησος, η οποία παρουσιάζει υψηλό κίνδυνο ερημοποίησης λόγω της διάβρωσης. Η ερημοποίηση είναι η διαδικασία σύμφωνα με την οποία η παραγωγική γη υποβαθμίζεται και σταδιακά μετατρέπεται σε αφιλόξενη για την αναπτυσσόμενη βλάστηση. Πρακτικά δηλαδή το έδαφος γίνεται πολύ φτωχό και δεν μπορεί να στηρίξει καλλιέργειες και βλάστηση. Μία σημαντική διεργασία ερημοποίησης που συναντάται και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου είναι η αλάτωση και αλκαλίωση των εδαφών, που παρατηρείται ιδιαίτερα στις πεδινές παράκτιες περιοχές (Αργολικός κάμπος, Μεσσηνιακός κάμπος, λεκάνη του Ευρώτα κλπ), όπου συνοδεύεται με γεωργική υπερεκμετάλλευση και υπεράντληση και υποβάθμιση των υπογείων υδάτων, λόγω προώθησης του μετώπου υφαλμύρινσης. Ο κίνδυνος ερημοποίησης μεγαλώνει σε περιοχές της χώρας όπου μειώνονται οι βροχοπτώσεις και όπου εναλλάσσονται ακραία φαινόμενα, όπως πλημμύρες και ξηρασία, ενώ ρόλο στην Ελλάδα παίζουν και οι πολλοί μικροσεισμοί, καθώς και το πολύπλοκο ανάγλυφο. Η εκτεταμένη δασοκάλυψη που παρουσιάζει η Περιφέρεια μελέτης, σε συνδυασμό με τις τάσεις ερημοποίησης περιοχών, συμβάλλει στην αύξηση των κινδύνων για καταστροφές από πυρκαγιές, με ενδεχόμενες πρόσθετες αρνητικές επιπτώσεις από καταστροφικές πλημμύρες στην ύπαιθρο. Παράλληλα, η εμφάνιση τάσης ερημοποίησης σε ορισμένες περιοχές της Περιφέρειας, σε συνδυασμό με το ανάγλυφο του εδάφους, σ΄ αυτές τις περιοχές, δημιουργούν έντονους κινδύνους φυσικών καταστροφών.

4.2. Φάροι Περιφέρειας Πελοποννήσου

Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε μια εκτενής έρευνα που αφορούσε τους φάρους της περιοχής, οι οποίοι αποτελούν στοιχείο ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και πολιτιστικής σημασίας το οποίο πιθανόν να κινδυνέψει να αλλοιωθεί λόγω της κλιματικής κρίσης στην περιοχή. Στο φαρικό δίκτυο της Ελλάδος ανήκουν 120 πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι. Η κατασκευή των 120 παραδοσιακών πέτρινων φάρων χρονολογείται μετά την επανάσταση του 1821.Στην περιφέρεια της Πελοποννήσου βρέθηκε πως υπάρχουν 16 φάροι συνολικά, εκ των οποίων οι 14 χαρακτηρίζονται ως μνημεία. Έπειτα, κατά την χαρτογράφηση και των 16 φάρων βρέθηκε πως οι εννιά βρίσκονται μέσα στην θάλασσα ενώ οι υπόλοιποι στην ακτή. Ακολουθεί πίνακας με τα στοιχεία των 14 παραδοσιακών φάρων της περιοχής.

Όνομα ΦάρουΤοποθεσίαΤύποςΧρονολογία
ΠΟΡΤΟ ΚΑΓΙΟΠΟΡΤΟ ΚΑΓΙΟ ΤΕΝΑΡΟΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ1959
ΣΑΠΙΕΝΤΖΑΝΗΣΟΣ ΣΑΠΙΕΝΤΖΑ ΟΙΝΟΥΣΕΣΟΚΤΑΓΩΝΙΚΟΣ1885
ΣΦΑΚΤΗΡΙΑΣΦΑΚΤΗΡΙΑ ΠΥΛΟΣΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1873
ΚΙΤΡΙΕΣΑΚΡΑ ΚΙΤΡΙΕΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1892
ΛΙΜΕΝΙΑΡΕΟΠΟΛΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1898
ΤΑΙΝΑΡΟΑΚΡΑ ΤΑΙΝΑΡΟΥ ΚΑΒΟ ΜΑΤΑΠΑΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1887
ΚΡΑΝΕΑΣΑΚΡΑ ΚΡΑΝΕΑ ΛΙΜΑΝΙ ΓΥΘΕΙΟΥΟΚΤΑΓΩΝΙΚΟΣ1859
ΜΑΛΕΑΣΑΚΡΑ ΜΑΛΕΑΣ ΚΑΒΟ ΜΑΛΙΑΣΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1883
ΛΥΚΟΠΟΡΙΑΑΚΡΑ ΛΥΚΟΠΟΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΣΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ1950
ΜΕΛΑΓΚΑΒΙΑΚΡΑ ΗΡΑΙΩΝ ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1897
ΣΟΥΣΑΚΙΑΚΡΑ ΣΟΥΣΑΚΙ ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣΚΥΛΙΝΔΡΙΚΟΣ1894
ΝΑΥΠΛΙΟΛΙΜΑΝΙ ΝΑΥΠΛΙΟΥΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ1953
ΑΣΤΡΟΣΑΚΡΑ ΑΣΤΡΟΣ ΑΡΓΟΛΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1893
ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΤΕΤΡΑΓΩΝΟΣ1896

4.3. Περιοχές natura Περιφέρειας Πελοποννήσου

Επιπλέον, μελετήθηκαν και χαρτογραφήθηκαν οι περιοχές natura της περιφέρειας Πελοποννήσου οι οποίες επίσης έχουν ιδιαίτερη περιβαλλοντική και πολιτιστική σημασία και φαίνεται πως θα επηρεαστούν από την κλιματική αλλαγή. Το Ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο Natura 2000 είναι ένα δίκτυο ζωνών προστασίας της φύσης που εκτείνεται σε ολόκληρη την Κοινότητα και έχει ως στόχο να διασφαλίσει τη µακροπρόθεσμη διατήρηση των πιο πολύτιμων και των πλέον απειλούμενων ειδών και ενδιαιτημάτων της σε ικανοποιητικό επίπεδο. Οι περιοχές natura στην περιφέρεια της Πελοποννήσου αριθμούνται 25 στο σύνολο και παρακάτω ακολουθεί αναλυτικός κατάλογος αυτών.

ΝΟΜΟΣ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ:

  1. ΑΚΡΟΝΑΥΠΛΙΑ & ΠΑΛΑΜΙΔΙ

ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ:

  1. ΟΡΟΣ ΜΑΙΝΑΛΟ
  2. ΛΙΜΝΗ ΤΑΚΑ
  3. ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΜΟΥΣΤΟΥ
  4. ΜΟΝΗ ΕΛΟΝΑΣ & ΧΑΡΑΔΡΑ ΛΕΩΝΙΔΙΟΥ
  5. ΟΡΟΣ ΠΑΡΝΩΝΑΣ (ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΛΕΒΗΣ)

ΝΟΜΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ:

  1. ΚΟΡΥΦΕΣ ΟΡΟΥΣ ΚΥΛΛΙΝΗ (ΖΙΡΕΙΑ) & ΧΑΡΑΔΡΑ ΦΛΑΜΠΟΥΡΤΙΣΑ
  2. ΛΙΜΝΗ ΣΤΥΜΦΑΛΙΑ
  3. ΑΚΡΟΚΟΡΙΝΘΟΣ
  4. ΟΡΟΣ ΟΛΙΓΥΡΤΟΣ
  5. ΟΡΗ ΓΕΡΑΝΙΑ

ΝΟΜΟΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ:

  1. ΟΡΗ ΓΙΔΟΒΟΥΝΙ, ΧΙΟΝΟΒΟΥΝΙ, ΓΑΪΔΟΡΟΒΟΥΝΙ, ΚΟΡΑΚΙΑ, ΚΑΛΟΓΕΡΟΒΟΥΝΙ, ΚΟΥΛΟΧΕΡΑ & ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΣ
  2. ΠΕΡΙΟΧΗ ΝΕΑΠΟΛΗΣ  ΚΑΙ ΝΗΣΟΣ ΕΛΑΦΟΝΗΣΟΣ
  3. ΕΚΒΟΛΕΣ ΕΥΡΩΤΑ
  4. ΛΑΓΚΑΔΑ ΤΡΥΠΗΣ
  5. YΓΡΟΤΟΠΟI ΕΚΒΟΛΩΝ ΕΥΡΩΤΑ
  6. ΟΡΗ ΑΝΑΤΟΛIΚΗΣ ΛΑΚΩΝIΑΣ

ΝΟΜΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ:

  1. ΦΑΡΑΓΓΙ ΝΕΔΩΝΑ (ΠΕΤΑΛΟΝ – ΧΑΝΙ)
  2. ΝΗΣΟΙ ΣΑΠΙΕΝΤΖΑ & ΣΧΙΖΑ, ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ ΑΚΡΙΤΑΣ
  3. ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΠΥΛΟΥ (ΔΙΒΑΡΙ) ΚΑΙ ΝΗΣΟΣ ΣΦΑΚΤΗΡΙΑ, ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
  4. ΘΙΝΕΣ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ (ΝΕΟΧΩΡΙ – ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑ)
  5. ΟΡΟΣ ΤΑΫΓΕΤΟΣ
  6. ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΤΕΝΟΥ ΜΕΘΩΝΗΣ
  7. ΛIΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΓIΑΛΟΒΑΣ & ΝΗΣΟΣ ΣΦΑΚΤΗΡIΑ
  8. ΟΡΟΣ ΤΑYΓΕΤΟΣ – ΛΑΓΚΑΔΑ ΤΡYΠΗΣ

4.5. Εργαλεία ΣΓΠ

Για την χαρτογραφική απόδοση όλων αυτών των στοιχείων χρησιμοποιήθηκαν τα κατάλληλα εργαλεία που είναι τα εξής:

  • ADD RASTER / VECTOR LAYER: Προσθήκη είτε ψηφιδωτών είτε διανυσματικών δεδομένων (ακτογραμμή, όρια Περιφερειών).
  • POINT SAMPLING TOOL: Εργαλείο χωρικής ανάλυσης ώστε να γίνει εκτίμηση του βαθμού επίδρασης των περιβαλλοντικών στοιχείων.
  • GEOPROCESSING TOOLS: Buffer zone για τον υπολογισμό της θαλάσσιας έκτασης και clip για την αποκοπή των δεδομένων για την περιοχή.
  • QGIS2WEB PLUGIN: Δημιουργία διαδραστικού χάρτη για το διαδίκτυο.

4.6.  Χαρτογραφική Απόδοση

Στον παρακάτω σύνδεσμο υπάρχει η χαρτογραφική απόδοση των  θέσεων  ιδιαίτερης περιβαλλοντικής ή πολιτιστικής σημασίας και συγκεκριμένα των  προστατευόμενων περιοχών και των φάρων για την Περιφέρεια της Πελοποννήσου, μέσω κατάλληλου συμβολισμού και μεθόδων γεωοπτικοποίησης.

https://users.auth.gr/koudouni/webmap/#8/37.435/23.050

4.7. Πίνακες Αποτελεσμάτων

Πίνακας 1: Συγκεντρωτικά στοιχεία Περιφέρειας Πελοποννήσου

ΧΕΡΣΑΙΑ ΕΚΤΑΣΗΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΚΤΑΣΗΜΗΚΟΣ ΑΚΤΟΓΡΑΜΜΗΣΠΛΗΘΟΣ ΦΑΡΩΝΠΛΗΘΟΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ NATURA
21.439 τετρ. Χλμ.10.471 τετρ. Χλμ.1.639,74 χλμ.1625

Πίνακας 2. Κλιματικές επιπτώσεις Π. Πελοποννήσου

Αλλαγή στο φυσικό τοπίο/αύξηση ξηρασίας
Επιπτώσεις στην βιοποικιλότητα
Επιπτώσεις στον τουρισμό
Μείωση βροχοπτώσεων και υδάτινων πόρων – Μείωση εδαφικής υγρασίας
Αύξηση θερμοκρασίας και στάθμη της θάλασσας
Αύξηση φυσικών καταστροφών (πλημμύρες και πυρκαγιές)
Διάβρωση εδάφους-ερημοποίηση

5. ΣΥΝΟΨΗ

Οι αλλαγές που αναμένεται να συμβούν λόγω της κλιματικής αλλαγής, θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τους παραγωγικούς τομείς και κατ’ επέκταση την κοινωνική και οικονομική ζωή του πληθυσμού με μόνη στρατηγική επιλογή, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, να αποτελεί η λήψη κατάλληλων μέτρων προσαρμογής. Κλείνοντας, κάθε χώρα οφείλει να συμπεριλάβει στις εθνικές προτεραιότητές της, την σχεδίαση μιας ολοκληρωμένης παρέμβασης ενάντια στην ήδη υπάρχουσα και επερχόμενη κλιματική αλλαγή καθώς και μέτρα ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των ομάδων ενδιαφέροντος.

Μέσα από την παρούσα εργασία, έγιναν αντιληπτοί οι κίνδυνοι που επιφυλάσσει η κλιματική αλλαγή  στο παράκτιο φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα της Περιφέρειας Πελοποννήσου καθώς και τι βαθμό ανθεκτικότητας παρουσιάζουν οι φάροι και οι περιοχές natura της Περιφέρειας που αποτελούν θέσεις ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και πολιτιστικής σημασίας.  Από τα αποτελέσματα της εργασίας προκύπτει πως, σε γενικές γραμμές, για την Περιφέρεια Πελοποννήσου, αναμένεται να αυξηθεί η μέση θερμοκρασία, να μειωθεί η τιμή της βροχόπτωσης, να αυξηθούν οι μέρες με έντονη δυσφορία για τον πληθυσμό και η εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων.

ΠΗΓΕΣ:

https://ppel.gov.gr/wp-content/uploads/2020/10/v1.pdf

https://el.wikipedia.org

https://emodnet.ec.europa.eu/en

https://marine.copernicus.eu/

http://www.faroi.com/list_gr.htm

https://www.callisto.gr/blog/oi-periohes-natura-2000-tis-elladas

https://geodata.gov.gr/

https://ows.emodnet-humanactivities.eu/wms?VERSION=1.1.1

http://geodata.gov.gr/geoserver/ows